Türkiye’de daha önce herhangi bir siyasi partiye yönelik olarak “mutlak butlan” (kesin hükümsüzlük) kararı verilmemiştir. Ancak, 21 Mayıs 2026 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) kurultayı için alınan iptal kararı, Türk hukuk ve siyaset tarihinde bir ilke imza attı. Peki, “mutlak butlan” nedir ve siyasi arenada ne gibi etkileri vardır? İşte bu tarihi kararın detayları…
Türkiye’de daha önce herhangi bir siyasi partiye “mutlak butlan” kararı verilmemiştir. Bu kavram, Türk siyasi tarihinde ilk kez CHP’nin olağan kurultayı üzerinden uygulandı. 21 Mayıs 2026 tarihinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirdiği 38. Olağan Kurultayı’nı “kamu düzenine aykırılık” ve “irade fesadı” gerekçeleriyle geçersiz saydı. Bu çarpıcı karar, Türkiye’nin siyasi tarihine yeni bir hukuki içtihat kazandırdı.
Bu emsal kararın sonuçları da oldukça dikkat çekiciydi. Kurultayda seçilen mevcut Genel Başkan Özgür Özel ve parti yönetimi geçici olarak görevden uzaklaştırıldı. Ayrıca, kurultay öncesi döneme dönülerek eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve önceki yönetim organlarının göreve iade edilmesine karar verildi. Bu durum, olağan kurultay üzerine yapılan tüm süreçleri ve alınan kararları zincirleme bir şekilde etkiledi.
Mutlak butlan, bir hukuki işlemin yasalara, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olması durumunda doğduğu andan itibaren geçersiz kabul edilmesidir. Bu tür bir işlem sonradan onaylanarak geçerli hale getirilemez. Hukukçular, bu uygulamanın siyasi partilerin en üst organı için uygulanması durumunu hukuk tarihinde yeni bir emsal olarak değerlendirmektedir.
Geçmişte, siyasi partilerin yargı süreçleri tartışmalara neden olmuştu. Özellikle 2016 yılında MHP’nin olağanüstü kurultayı sürecinde, mahkemeler kayyum atamış ve bazı kongre süreçlerini durdurmuştu. Ancak o dönemki uygulamalar genellikle delege imzaları ve tüzük ihlalleri üzerinden yürütülmüştü. Bu bağlamda, tamamlanmış ve sonuçlanmış bir olağan kurultayın “kamu düzeni” gerekçesiyle mutlak butlanla iptal edilmesi, yargı tarihinde bir siyasi parti için uygulanan ilk ve en ağır hukuki müdahale olarak kaydedilmiştir.
